15_04_2020_Pomiary wysokosciowe 3

22 Pages • 1,247 Words • PDF • 1.3 MB
Uploaded at 2021-09-24 06:43

This document was submitted by our user and they confirm that they have the consent to share it. Assuming that you are writer or own the copyright of this document, report to us by using this DMCA report button.


POMIARY WYSOKOŚCIOWE (3)

NIWELATOR SAMOPOZIOMUJĄCY instrument, w którym czynność dokładnego poziomowania osi celowej jest wykonywana przez urządzenie optycznomechaniczne, które w sposób automatyczny likwiduje niewielkie odchylenia osi celowej lunety od położenia poziomego.

Główne osie i płaszczyzny niwelatora: • oś obrotu instrumentu – v,

• oś celowa lunety – c, • płaszczyzna główna libeli okrągłej – Q

Podstawowe części niwelatora samopoziomującego:

spodarka  Luneta  alidada i limbus  kompensator  okular  obiektyw  urządzenie odczytowe  libela sferyczna (i 3 śrubki rektyfikacyjne)  leniwka alidady  tuleja spodarki  płytka sprężynująca  śruby poziomujące  pierścień ostrości obrazu lunety i pierścień ostrości siatki celowniczej  muszka i szczerbinka 

Podstawowe części niwelatora samopoziomującego:

https://www.zasobynauki.pl/zasoby/plansza-edukacyjna-dot-niwelatora-ni-050-carl-zeissjena,25055/150_niwelator_ni_050_1jpg,261501/

Kompensator – urządzenie optyczno-mechaniczne, które w sposób automatyczny likwiduje niewielkie odchylenia osi celowej lunety od położenia poziomego (warunkiem koniecznym, zapewniającym jego poprawne działanie jest przybliżone spoziomowanie niwelatora za pomocą libeli okrągłej).

Zasada kompensacji W zależności od konstrukcji niwelatora zasada kompensacji pochyleń osi celowej polega na: 



*zmianie w określonym punkcie K przebiegu osi celowej o pewien kąt β w taki sposób, aby wskutek przesunięcia obrazu w lunecie prawidłowy odczyt znalazł się na poziomej kresce krzyża, mechanicznym przesunięciu płytki ogniskowej w celu doprowadzenia środka krzyża do prostej poziomej, przechodzącej przez środek optyczny obiektywu.

Zasada kompensacji: *

tg  = SS‘/ f stąd długość odcinka SS‘ wynosi: SS‘ = f tg, dla małych kątów  można go zapisać jako: SS‘ = f  . (1) sin β= SS’/KS

ze względu na małą wartość kąta β odległość SS’ wyniesie: SS‘ ≈ KS sin β (2) Ponieważ: (1)=(2)= SS’ f = KS sin β f/KS= β/= n n - współczynnik kompensacji (zwielokrotnienie kątowe) jest wielkością stałą dla danego kompensatora.

Prawidłowe działanie niwelatora polegające na realizowaniu przez niego płaszczyzny poziomej, jest możliwe wtedy gdy spełnia on określone warunki geometryczne.

Warunki geometryczne niwelatora samopoziomującego 1.Płaszczyzna główna libeli okrągłej powinna być prostopadła do osi obrotu niwelatora – Q  v. 2.Kreska poprzeczna siatki celowniczej powinna być prostopadła do osi obrotu niwelatora n1  v. 3.Kompensator niwelatora powinien działać sprawnie w przewidzianym dla niego zakresie kompensacji. 4.Kompensator ma ustawiać oś celową w położeniu poziomym.

Ad.1

Sprawdzenie warunku wykonuje się przy dwóch położeniach alidady. W pierwszym ustawieniu linia łącząca środki śrubek rektyfikacyjnych s1-s2 libeli pudełkowej powinna być równoległa do linii S1-S2, która łączy dwie śruby ustawcze spodarki (rys.a). Po dokładnym spoziomowaniu libeli okrągłej obraca się ją wraz z alidadą o 180° (rys.b). Jeśli po obrocie alidady pęcherzyk wyjdzie z położenia środkowego w kręgu centralnym, wtedy warunek nie jest spełniony. Usunięcie błędu polega na rozłożeniu wychylenia środka pęcherzyka na dwie składowe: xs, ys. Połowę wychylenia ys usuwa się śrubkami rektyfikacyjnymi s1, s2, drugą połowę - śrubami S1, S2. Następnie połowę drugiej składowej wychylenia xs usuwa się śrubką rektyfikacyjną s3, drugą zaś część składowej śrubą poziomującą S3

Ad.2

Sposób 1.

Do kontroli prawidłowości ustawienia krzyża kresek można wykorzystać pion sznurkowy. Po spoziomowaniu niwelatora naprowadza się leniwką kreskę pionową siatki celowniczej na oś sznurka. Płytka ogniskowa z krzyżem jest skręcona gdy kreska ta odchyla się od linii sznurka. Aby usunąć błąd, należy, obrócić cały okular wraz z płytką do uzyskania pokrycia się kreski pionowej z osią sznurka pionu.

Ad.2

Sposób 2. Po spoziomowaniu niwelatora naprowadzamy krańcową część pola widzenia lunety na wyraźny punkt, tak by jego obraz leżał na kresce poziomej, następnie obrotem leniwki alidady powoli przesuwamy obraz punktu na drugą stronę pola widzenia lunety. Gdy warunek jest zachowany obraz punktu nie zejdzie z kreski poziomej. W razie wystąpienia odchylenia, należy usunąć tylko jego połowę poprzez obrót płytki ogniskowej, w warunkach polowych jest to uciążliwe i nie zalecane przez producentów niwelatorów, dlatego lepiej jest czynność tą zlecić wyspecjalizowanym serwisom mechaniki optycznej.

Ad. 3

Przy sprawdzenie warunku ustawiamy niwelator tak, by jedna ze śrub poziomujących znalazła się pod obiektywem lunety. Na kierunku osi celowej w odległości 30 -40 m od niwelatora stawia się łatę na żabce. Po spoziomowaniu niwelatora według wskazań libeli okrągłej, wykonuje się odczyt z łaty. Obracając śrubę ustawczą pod obiektywem lunety, kontroluje się stałość odczytu. Po dokonaniu ok. 1/8 obrotu zacznie się on zmieniać, ponieważ skończy się zakres pracy kompensatora, którego wahadło oprze się o zderzak. Odczyt na łacie nie powinien się zmienić o wartość większą niż 1mm. Następnie śrubę poziomującą obraca się w przeciwną stronę i kontroluje się odczyt przy drugim położeniu wahadła kompensatora. Do momentu oparcia się wahadła o zderzak odczyt na łacie nie powinien ulec zmianie. Jeśli odczyty wykonane w zakresie działania kompensatora są większe niż 1 mm, wtedy kompensator wymaga naprawy.

Ad.4

Sprawdzenie warunku najczęściej wykonuje się metodą podwójnej niwelacji, która polega na zmierzeniu różnicy wysokości za pomocą niwelacji ze środka (1), a następnie za pomocą niwelacji mimośrodowej (określanej jako niwelacja w przód (2)) . (1) Różnica wysokości wynosi: hAB = t’ - p' hAB= (t +  l) - (p +  I)= t – p

Ad.4 c.d.

Niwelacja mimośrodowa (2): Przyjmując, że t" ~= t różnica wysokości wynosi: hAB = t-p = t"-p skąd p = t"- hAB Kreskę poziomą siatki celowniczej lunety nastawia się za pomocą śruby elewacyjnej na obliczony odczyt p, co może spowodować wychylenie z położenia środkowego pęcherzyka libeli niwelacyjnej. Wychylenie to usuwa się za pomocą pionowych śrubek rektyfikacyjnych libeli. Po dokonaniu rektyfikacji należy skontrolować jej wynik poprzez zmianę wysokości niwelatora na stanowisku S i wykonać drugą parę odczytów na łatach A i B. Różnica wysokości uzyskana z tych odczytów powinna być równa różnicy wysokości hAB otrzymanej na podstawie niwelacji ze środka.

Niwelatory samopoziomujące cyfrowe (kodowe) Niwelator cyfrowy – przyrząd, który wraz z łatami kodowymi służy do zautomatyzowanego pomiaru różnic wysokości i długości celowej oraz rejestracji wyników tego pomiaru. Odczyt wyznaczony na łacie kodowej przez spoziomowaną za pomocą kompensatora oś celową lunety, jest bez udziału obserwatora odbierany przez układ optyczno-elektroniczny, a następnie przetwarzany na postać cyfrową. Rejestracji mogą podlegać też numery obiektów, stanowisk i pikiet. Wbudowane oprogramowanie umożliwia realizację obliczeń ciągów niwelacyjnych, danych do tyczenia, wysokości punktów pośrednich, uśredniania wielokrotnych pomiarów, automatyczną kalibrację sprzętu, wyświetlanie różnicy wysokości pomiędzy punktami: wstecz i w przód.

Niwelatory samopoziomujące cyfrowe (kodowe) Cyfrowy sposób czytania łaty umożliwia: - automatyzację procesu pomiaru wysokości - eliminuje błędy jakie mogą powstać przy ręcznym wpisywaniu wyników pomiaru - przyspiesza pomiar

Niwelator cyfrowy LEICA SPRINTER 150M

Niwelatory laserowe Niwelatory laserowe realizują płaszczyznę poziomą poprzez wytwarzanie obrotowej wiązki światła laserowego. W odniesieniu do płaszczyzn lub linii realizowanych za pomocą wiązki światła laserowego mogą być dokonywane bezpośrednie pomiary wysokościowe. Gdy wiązka ta natrafi na płaską przeszkodę, np. łatę lub ścianę wówczas otrzymamy na niej linię świetlną. Jeśli obraz ten powstaje na łacie niwelacyjnej, wówczas można bezpośrednio z jej stanowiska określić odczyt. Oprócz laserów obrotowych stosuje się także lasery punktowe i liniowe, które wyświetlają laserowy punkt świetlny lub rozszczepiają go na linie poziome i pionowe. Zastosowanie – tyczenie dużej liczby punktów podczas prac budowlanych, np. montaż maszyn i prefabrykatów, roboty ziemne i drogowe, obsługa wznoszenia budowli, wylewanie posadzek, fundamentów i stropów, tyczenie linii kabli, kanałów, tuneli, itp.

Niwelatory laserowe Przykład Niwelator laserowy NL520 marki Nivel System Posiada czerwoną wiązką lasera. Przeznaczony jest zarówno do realizacji prac wewnątrz pomieszczeń (z widoczną wiązką lasera), jak i na otwartych przestrzeniach (z wykorzystaniem czujnika). Instrument ten wyznacza płaszczyznę poziomą, pochyloną, pionową (po obróceniu go o 90°), a także, dzięki pionownikowi określa pion lub kąty proste.

https://www.isprzet.pl/pl/niwelatory-laserowe/niwelator-laserowy-nivel-systemnl520.html?gclid=EAIaIQobChMIrLuSuIHZ6AIVFKWaCh1VIwXlEAAYASAAEgKi0PD_BwE

Niwelatory laserowe

https://specnarzedzia.pl/urzadzeni a-pomiarowe/622-topconniwelator-laserowy-rl-h4cwalizka.html

Literatura • Andrzej Jagielski, Geodezja I w teorii i praktyce, część 2, 2013, Kraków, wydawnictwo Geodpis • Adam Łyszkowicz, Geodezja czyli sztuka mierzenia Ziemi, 2006, Olsztyn, wydawnictwo UWM • Sabina Łyszkowicz, Podstawy Geodezji, 2011, Warszawa, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej • Jerzy Ząbek, Geodezja I, 2012, Warszawa, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej
15_04_2020_Pomiary wysokosciowe 3

Related documents

22 Pages • 1,247 Words • PDF • 1.3 MB

25 Pages • 1,206 Words • PDF • 1.3 MB

4 Pages • 888 Words • PDF • 275.4 KB

2 Pages • 730 Words • PDF • 287.9 KB

28 Pages • 8,748 Words • PDF • 493 KB

6 Pages • 524 Words • PDF • 60.3 KB

50 Pages • PDF • 18.8 MB

192 Pages • PDF • 88.7 MB

14 Pages • 3,326 Words • PDF • 212.7 KB

4 Pages • 919 Words • PDF • 645.8 KB

30 Pages • 660 Words • PDF • 1.1 MB

10 Pages • 2,506 Words • PDF • 276.9 KB