Język polski - poziom podstawowy _DZIEŃ 5

7 Pages • 1,608 Words • PDF • 292.7 KB
Uploaded at 2021-09-24 07:54

This document was submitted by our user and they confirm that they have the consent to share it. Assuming that you are writer or own the copyright of this document, report to us by using this DMCA report button.


Język polski - poziom podstawowy

DZIEŃ 5

test z lektury: ​https://www.memorizer.pl/test/13421/wesele/​ ; https://szkolnictwo.pl/test,0,1026,Wesele więcej informacji na temat lektury: ​https://klp.pl/wesele/

NOTATKI Z LEKTURY

“Wesele” - Stanisław Wyspiański Stanisław Wyspiański - związany z Krakowem, w literaturze dramaty i wiersze, artysta plastyk, sztuka użytkowa. Akcja na weselu ORYGINAŁ KSIĄŻKA CZAS 1900 1901-premiera wydania MIEJSCE Bronowice Małe - wesele, Kościół Mariacki - ślub KTO Jadwiga Mikołajczykówna Panna Młoda Lucjan Rydel Pan Młody EPOKA Młoda Polska, modernizm gatunek: dramat symboliczno-wizyjny moda - chłopomania/ludomania - postawa polegająca na zainteresowaniu kulturą wsi Małżeństwo inteligencko - chłopskie Lucjan - arysta Jadwiga - chłopka Wyspiański też był chłopomanem. Na weselu jest i inteligencja, i chłopi.

Pierwowzory

Bohaterowie

Włodzimierz Tetmajer Anna z Mikołajczyków Tetmajerowa Kazimierz Przerwa - Tetmajer Rudolf Starzewski Jan Mikołajczyk Antonina Domańska Błażej Czepiec Pepa Singer Hirsz Singer

Gospodarz Gospodyni (siostra Jadwigi) Poeta Dziennikarz Jasiek (brat panny Młodej i Gospodyni) Radczyni Czepiec Rachela Żyd (ojciec Racheli)

1

@mat.pol.combination 

“Plotka o “Weselu” Wyspiańskiego” - Tadeusz Boy - Żeleński kontekst do “Wesela” Jest opis Bronowic. Chłopomania nie istniała w czasie wesele jeszcze zupełnie, rozwijała się. Ludzie chcieli odwiedzać Tetmajerów w domu. De Laveaux zaręczył się z jedną z sióstr Tetmajerowej - Marysią, a w trakcie akcji “Wesela” już nie żył. W “Weselu” można dostrzec konwencję jasełkową. (mała liczba bohaterów na scenie jednocześnie) Isia to córka Gospodarza. Klimina - wspaniała wiejska baba Nos - Tadeusz Noskowski

Akt I scena 1 Chłop (Czepiec) pyta dziennikarza o politykę - zainteresowanie nią, ciekawość świata Inteligenci (Dziennikarz) - dystans do chłopów, znudzenie Dziennikarz ma stereotypowe wyobrażenie o chłopach. Lekceważy go trochę, mówi z ironią. Chłop mówi, że oni czytają gazety. Dla Dziennikarza wieś to miejsce zaciszne i spokojne (trochę takie oddzielone od reszty świata). Chłopi dobrze wykonują swoją pracę, są energiczni, porywczy, żywiołowi - Czepiec to potwierdza. Bartosz Głowacki - powstanie kościuszkowskie, był chłopem (Czepiec go przywołuje żeby potwierdzić, że chłopi swą porywczą potrafią dobrze wykorzystać.) Czepiec mówi: “A, jak myślę, że panowie duża by już mogli mieć, ino oni nie chcom chcieć!” [Inteligenci mogli by już dużo zrobić, ale im się nie chce.] scena 30 Pan Młody, Gospodarz → chłopomania Pan Młody podziwia to jak chłopi się kłócą. 1846 rok - rabacja galicyjska → powstanie przeciwko szlachcie, zadawanie śmierci w torturach (Pan Młody mówi: “Myśmy wszystko zapomnieli; mego dziadka piłą rżnęli”​, Gospodarz mówi: ​“Mego ojca gdzieś zadźgali, gdzieś zatłukli, spopychali…”​) scena 24 Rozmowa Poety i Gospodarza. → oboje mają potrzebę idei Poeta (dekadencki) wyobraża sobie, że pisze jakiś super poemat o czymś bardzo ważnym. Poeta mówi: ​“Duch się w każdym poniewiera”​ → duch walki Poeta zasłania się tym, że chciałby walczyć, ale nie może, bo są jakieś przeszkody. pospolitość skrzeczy - chłopi skrzeczą Inteligenci chcieliby stworzyć wielkie rzeczy, ale chłopi się do tego nie nadają. Poeta mówi, że oni mają wielkie pomysły, ale są jak przeklęci, wymyślili coś tak nierealnego, więc po co działać. Poeta mówi, że w ich oczach chłop urasta do potęgi Króla Piasta (chłop może stać się władcą) Gospodarz uważa, że to porównanie ma sens. Chłopi znają godność pracy. “Chłop potęgą jest i basta”

2

@mat.pol.combination 

scena 3 Dziewczyny chcą tańczyć, a Radczyni im mówi żeby tańczyły same. scena 4 Radczyni mówi:​ “Wyście sobie, a my sobie, każden sobie rzepkę skrobie.” scena 7 Radczyni mówi: ​“Cóż ta, gosposiu, na roli? Czyście sobie już posiali?”​, a Klimina odpowiada: “ Tym ta casem sie nie siwo.”​ (nie jest pora na sianie) stylizacja na gwarę = dialektyzacja (może się przeplatać z archaizacją) Stylizuje się dla uwiarygodnienia sytuacji, zobrazowania, pokazania sytuacji, w której się znajdują bohaterowie. scena 8 Rachela mówi poetyckim językiem, a jej ojciec - Żyd - chłopskim.

scena 22 “Jak się żenić, to się żenić!”​ - Pan Młody - chłopomania Chłopi i inteligenci są w stanie rozmawiać, porozumiewać się - czasami z różnymi efektami.

ŚWIAT METAFIZYCZNY W “WESELU” Akt I końcowe sceny (od 37) Państwo Młodzi, Poeta, Rachela Rozmawiają o tym, że oni się świetnie bawią i duchy na zewnątrz pewnie też. Pan Młody mówi: ​“Ja szczęśliwy, do gospody sprosiłbym tu cały świat; takim rad, takim rad.” → żartobliwie podchodzi do tematu duchów, nawet zaprasza na wesele chochoły. AKT II scena 3 Isia (córka gospodarzy, mała), Chochoł (ożywiony krzak róży) Isia się troszkę przestraszyła i pyta:​ “a cóż to za śmieć?” Chochoł mówi: ​“Co się w duszy komu gra, co kto w swoich widzi snach” → zjawy będą pojawiać się bohaterom zgodnie z ich obawami, lękami (odzwierciedlenie życia wewnętrznego). scena 4 Marysia, Wojtek → małżeństwo scena 5 Marysia, Widmo (narzeczony gruźlik, de Laveaux → zmarł) Marysia to siostra Panny Młodej i Gospodyni.

3

@mat.pol.combination 

Ich spotkanie to efekt wspomnień. Tak jak w “Romantyczności”. On jako Widmo, nadal ją kocha. To spotkanie pokazuje siłę ich związku. Kiedy Widmo chce ją pocałować, ona zdecydowanie go odpycha. scena 7 Stańczyk, Dziennikarz Stańczyk miał na imię Jan, był błaznem na dworze Jagiellonów (aspekt historyczny), wg Matejki (aspekt Matejski) jego zawód pozwalał na wyciąganie mądrych wniosków politycznych → symbol Stańczycy - galicyjscy konserwatyści - stronnictwo Ton wypowiedzi Stańczyka - ironia Stańczyk jest jakimś wzorem, ideałem dla Dziennikarza, więc mówi z ironią, bo nie podobają mu się działania Dziennikarza. Dziennikarz broni się, że oni nie mogą już nic zrobić. Stańczyk odpowiada, że oni robią wszystko, tylko nie działają. Dziennikarz się do tego przyznaje, przede wszystkim dostrzega porażki Polaków, usypia naród. Dziennikarz mówi, że to nie jego pokolenie doprowadziło do rozbiorów, więc dlaczego oni mają teraz walczyć. Stańczyk skłania dziennikarza do działania. Później daje mu prezent, symboliczny kaduceusz (laska błazeńska naśladująca berło), mówiąc: ​“mąć nim wodę, mąć.” kaduceusz to symbol przywództwa ideowego Dziennikarz stracił zapał, ale być może dzięki Stańczykowi się on odezwał. scena 9 poeta, Rycerz (Zawisza Czarny → walczył pod Grunwaldem) Poeta - Kazimierz Przerwa - Tetmajer → napisał poemat o Zawiszy Zawisza opowiada o zwycięskich bitwach, o harcie ducha, o waleczności Polaków. Rycerz wyciąga rękę do poety i mówi: ​“Rękę daj.”​ (chce go wziąć ze sobą do walki) Poeta odpowiada:​ “ Duszę weź.”​ (dekadenckie “nie chce mi się”) scena 11 Pojawia się chór → wprowadza postać Hetmana Branicki Ksawery - hetman, wielki koronny konfederacja targowicka - 1792 rok (podważenie Konstytucji 3 maja i zgoda na ingerencję Rosji w nasze państwo). Chór wypomina Hetmanowi przyczyny, wypowiada się prześmiewczo, głos patriotyczny. Pan Młody, Hetman - przedstawiciele warstw wyższych scena 12 chamskiej = chłopskiej “Czepiłeś się chamskiej dziewki?!” - Hetman mówi tak do Pana Młodego, bo nie rozumie dlaczego ożenił się z chłopką. Hetman przyznaje się do pośmiertnego cierpienia z powodu wcześniejszych działań (zdrady ojczyzny), ale nie zmieniłby zdania. Pan Młody odprawia Hetmana po tym, jak ten czepia się jego żony. Mówi: ​“Bierz Cię diabli.”

4

@mat.pol.combination 

scena 13 Hetman po śmierci jest ścigany, kąsany przez psy. Jest duszą potępioną za zdradę narodu. scena 15 Dziad (bohater warstwy chłopskiej), Upiór (Jakub Szela - przywódca rabacji galicyjskiej) Upiór jest zakrwawiony, prosi o wodę, chce umyć ręce (odesłanie do popełnionej zbrodni). Upiór chce bawić się z członkami rodzin tych chłopów, których zabił. Dziad odpowiada: ​“precz, przeklęty.” Upiór ma plamę na czole → znak rzezi galicyjskiej Upiór mówi:​ “Gadu, gadu stary dziadu.” scena 24 - CENTRALNA SCENA Gospodarz (Włodzimierz Tetmajer), Wernyhora (mężczyzna, legendarna postać Kozaka wróżbity, którego przepowiednie miały się spełnić na przełomie XVIII i XIX wieku; miał wizje prorocze dotyczące upadku Polski i odzyskania niepodległości) Wernyhora zapowiada Gospodarzowi, że już tego ranka może wybuchnąć powstanie narodowe. Wernyhora przedstawia plan, który trzeba wypełnić żeby wybuchło powstanie. złoty róg (od Wernyhory) - oznajmi wybuch powstania i sprawi, że ludzie przybędą walczyć Przedstawia wizję odzyskania niepodległości i przypomina porażki. Wernyhora mówi do Gospodarza po imieniu. Przymierze (duża litera oznacza, że to słowo jest ważne) → między warstwami społecznymi Plan: 1) rozesłać wieści o tym, że mieszkańcy mają się zgromadzić do powstania 2) wszyscy mają się zgromadzić przed kościołem 3) Gospodarz przysięga, daje słowo, mówi:​ “Rzekłem.” 4) Powstanie ma wybuchnąć jutro. TEMATYKA NARODOWA Inteligenci i chłopi muszą się dogadać, żeby mogło dojść do powstania. scena 25 Gospodyni przekonuje Gospodarza żeby odpoczął i on odpoczywa. Róg daje Jaśkowi. Jasiek jest ubrany w strój krakowski. Kiedy ściąga czapkę, spada mu i gubi róg. Okazuje się, że więcej osób widziało Wernyhorę.

Końcową scenę nazywa się chocholim tańcem. Kiedy Jasiek wraca bohaterowie zaczynają tańczyć, tak jakby byli zahipnotyzowani; tańczą w półśnie. Chochoł zahipnotyzował tańczących i dlatego właśnie oni tańczą, a Jasiek nie może ich obudzić bez rogu.

5

@mat.pol.combination 

“Miałeś, chamie, złoty róg, miałeś, chamie, czapkę z piór: ostał ci sie ino sznur, ostał ci sie ino sznur.” złoty róg - szansa na odzyskanie niepodległości czapka z piór (cenna dla Jaśka) - dobro osobiste, zazwyczaj materialne sznur - niewola zjawy - elementy życia wewnętrznego bohaterów złota podkowa - dobro wspólne, rodzinne chata bronowicka - próba porozumienia warstw społecznych chocholi taniec - uśpienie narodu chochoł - uśpienie, ochrona

O autorze: Stanisław Wyspiański urodził się w Krakowie 15 stycznia 1869 r. Był polskim poetą, dramaturgiem, malarzem, witrażystą, architektem i ilustratorem książek. Tworzył w epoce Młodej Polski. Studiował na wydziale filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz w Szkole Sztuk Pięknych. Młody Wyspiański wzrastał artystycznie pod bacznym okiem Jana Matejki. To właśnie wtedy Wyspiański stworzył witraż jaki można podziwiać w katedrze lwowskiej. Uczęszczał jednocześnie do paryskiej Académie Colarossi i École des Beaux Arts. Tam też rozpoczął swą przygodę z dramatem. Był jednym z współzałożycieli Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka”. Zmarł 28 listopada 1907 r. w Krakowie. Powodem przedwczesnej śmierci była kiła, choroba wówczas śmiertelna.

Pojęcia: -

6

chłopomania/ludomania - postawa polegająca na zainteresowaniu kulturą wsi kaduceusz - symbol przywództwa ideowego złoty róg - szansa na odzyskanie niepodległości czapka z piór - dobro osobiste, zazwyczaj materialne sznur - niewola zjawy - elementy życia wewnętrznego bohaterów złota podkowa - dobro wspólne, rodzinne chata bronowicka - próba porozumienia warstw społecznych chocholi taniec - uśpienie narodu chochoł - uśpienie, ochrona

@mat.pol.combination 

Mapa myśli - bohaterowie (autor ​@mat.pol.combination​)

7

@mat.pol.combination 
Język polski - poziom podstawowy _DZIEŃ 5

Related documents

7 Pages • 1,608 Words • PDF • 292.7 KB

4 Pages • 1,331 Words • PDF • 173.7 KB

8 Pages • 2,410 Words • PDF • 535.5 KB

3 Pages • 579 Words • PDF • 168.2 KB

5 Pages • 966 Words • PDF • 160.5 KB

57 Pages • 17,068 Words • PDF • 5.2 MB

1 Pages • 60 Words • PDF • 115.4 KB

4 Pages • 1,882 Words • PDF • 324.7 KB

9 Pages • 3,624 Words • PDF • 553.5 KB

0 Pages • 215 Words • PDF • 36.5 KB