Rozdział X System prawa

7 Pages • 1,782 Words • PDF • 54.3 KB
Uploaded at 2021-09-24 09:51

This document was submitted by our user and they confirm that they have the consent to share it. Assuming that you are writer or own the copyright of this document, report to us by using this DMCA report button.


ROZDZIAŁ X

System prawa 1. Pojęcie oraz rodzaje systemów prawa.System prawa • System-całość złożona z powiązanych ze sobą uporządkowanych według zasad elementów, mający określoną strukture ◦ wzajemny wpływ powiązanych elementów ◦ podział na genezę ▪ naturalne • powstają bez ingerencji człowieka • np.układ planetarny ▪ sztuczne • dzieło człowieka • powstają według planu • dla określonych celów ◦ cechy elementów składających się na system ▪ systemy realne ( materialne) • składają sie z realnie istniejących obiektów • np.las ▪ systemy nominalne (pojęciowe) • zbudowane z tworów kulturowych:wartości, norm itp. ◦ Podział na statyczne oraz dynamiczne ▪ statyczne • niezmienne w czasie ▪ dynamiczne • zmiana w jednej części wpływa na inne • System prawny-zbiór w pewien sposób powiązanych I uporządkowanych generalnych oraz abstrakcyjnych norm wysłowionych w tekstach aktów normatywnych ◦ należące do niego normy są: ▪ hierarchiczne ▪ zróżnicowane ▪ niesprzeczne ◦ koncepcja prawonaturalne: naturalne , nominalne ◦ pozytywizm : sztuczny, nominalny • System konkretny ; system -typ ◦ system konkretny-zbiór nom obowiązujących w danym państwie ▪ np. system prawa RP ◦ system typ (rodziny prawa)systemy o znaczeniu bardziej ogólnie pojmowanych zespołów instytucji, zasad które występują w kilku krajach równocześnie ▪ np. krajów Europy kontynentalnej • System prawa kontynentalnego (civil law) ◦ Francja, Niemcy, Szwajcaria, Holandia, Włochy, kraje skandynawskie, Polska ◦ ukształtował się pod wpływem : prawa rzymskiego, doktryny pozytywizmu prawnieczego ◦ fundamentalne założenia 1. zasada wyłączności przynajmniej dominacji prawa stanowionego 2. zakaz tworzenia prawa przez sądy, prymat ustawy 3. minimalizacja rola innych postaci prawa (zwyczajowe,kanoniczne ) 4. prawo jest systemem tworzonym racjonalnie, niesprzecznym pozbawionym luk

5. najdoskonalsza forma ustanowionego prawa-kodeks • System common law 1. prawo w znaczeniu przedmiotowym składa się z różnych typów prawa (stanowione, sędziowskie itp.) 2. prymat prawa stanowionego, ale nie wyłączność 3. istotna rola sądów 4. dążenie do spójności, koherencji systemy 1. większa rola umów prywatnych 2. law in action • Systemy Azji,krajów islamskich, nie mieszczą się w przedstawionych modelach 2. Budowa systemu prawnego ◦ stanowisko polskich nauk ▪ elementami systemu prawa pozytywnego są normy prawne I tylko one ◦ droga usuwania norm ▪ derogacja-uchylenie zazwyczaj podmiot, który je wcześniej ustanowił ▪ orzeczenie-przez kompetentny organ (TK), niekonstytucyjnych przepisów ▪ upływu czasu-na który akt został wydany ▪ desuetudo-odwyknienie ▪ zastosowanie reguł kolizyjnych ◦ J.Austin-zespół norm (rozkazów suwerena) ◦ H. Kelsen-piramida hierarchicznie zróżnicowanych norm ◦ H.L.A. Hart-w porzadkach prawnych wyróżniamy reguły: ▪ pierwotne -zawierają zakazy oraz nakazy określonych zachowań, skierowane do adresatów pierwotnych ▪ wtórne-adresatami w zależności od przypisanych im kompetencji, są organy władzy publicznej • H.L.A wyodrębnia 3 ich rodzaje ◦ uznania (rules of recognition ) ▪ chorni osoby posługujące prawem przed niepowenością, które z reguł obowiązują, a które nie. ▪ Ustanawia jakie dakty muszą zaistnieć aby reguła była obowiązująca ◦ zmiany (rules of change) ▪ określają sposoby wprowadzania lub usuwania z systemu prawa jednych reguł oraz modyfikkowania treści innych, dzięki czemu zapobiegaja statyczności systemu ◦ orzekania (rules of adjudication) ▪ przeciwdziałają nieskuteczności prawa ▪ upoważniają określone osoby do dokonywania ustaleń,czy została naruszona reguła pierwotna, czy można posłużyć się sankcjami ▪ polska konstrukcja • normatywna koncepcja źródeł prawa ◦ rozstrzyga jakie normy należą,a jakie nie należą do systemu ▪ reguły walidacyjne-nakazują uznawać jakieś fakty za prawotwórcze • podobne do reguł uznania ▪ reguły egzegezy-ustalone przez doktrynę reguły wykładni przepisów • przekładania przepisów a aktach normatywnych na kompletne normy postepowania 3. Związki między elementami systemu prawa ◦ związki treściowe

▪ istnienie powiązań logicznych między normami ▪ istnienie wspólnej podstawy aksjologicznej ▪ względna jednolitość pojęć języka prawnego, min.te same znaczenia terminów ▪ wprowadzenie licznych przepisów odsyłających ▪ system statyczny-system prawny powiązany jedynie relacją treściową ◦ związki wynikające z hierarchii norm ▪ normy wyżej usytuowane mają wyższą moc ▪ norma wyższa może wyznaczać treść normy hierarchicznie niższej ◦ więzi kompetencyjne-umożliwiają badanie systemu w ujęciu pionowym (wertykalnym) 9 dynamicznym 4. Zasada niesprzeczności systemu prawa ◦ dobrze skonstruowany I uporządkowany system powinien być niesprzeczny oraz zupełny ◦ system spójny (koherentny, niesprzeczny)-system prawny nie zawierający sprzecznosci ▪ sprzeczności logiczne• normy mają wspólny zakres stosowania (adresat, okoliczności) • odmienne w zakresie normowania 1. norma Y rozkazuje robić to czego zakazuje norma X 2. norma Y nakazuje czynić to czego norma X dozwala 3. norma Y zakazuje czynić to na co norma X dozwala ▪ przeciwieństwa logiczne • dwie,lub więcej nakazuje jednocześnie adresatowi różnego rodzaju zachowania, które są niemożliwe do jednoczesnego zrealizowania • Bądź jutro przez cały dzień w X/ Przyjedź do miejscowości Y ▪ sprzeczności prakseologiczne • zachowanie zgodne z jedną normą unicestwia całkowicie ,częściowo skutego zachowania się do drugiej 5. Usuwanie sprzeczności norm- reguły kolizyjne 1. reguła kolizyjna porządku hierarchicznego ▪ norma wyżej w hierarchi uchyla normę niższą ▪ (lex superior derogat legi inferiori) 2. reguła porzadku treściowego ▪ norma szczególna uchyla ogólną ▪ (lex specialis derogat lex generali) 3. reguła kolizyjna porzadku czasowego ▪ norma późniejsza uchyla normę wcześniejszą ▪ (lex posterior derogat lex priori) ◦ norma uchylona oznacza że nie znajduje zastosowania w tym konkretnym przypadku stosowania prawa ◦ to że sąd stwierdzi sprzeczność np. Rozporządzenia RM z ustawą nie oznacza że decyzja jest wiążąca dla innych organów ◦ Orzeczenie TK ma moc powszechnie obowiązującą I ostateczną 6. Zupełność systemu prawa. Luki w prawie 1. zupełność prawa-normy składające się na system powinny regulować wszystkie kwestie uznane za istotne ◦ kwalifikacyjna zupełność systemu- wynika z samej definicji że w systemie prawa nie ma luk ▪ ustawodawca uregulował wszystko co chciał ( należy zaliczać tylko to jako istotne) 2. inni twierdzą że poza kwestiami uregulowanymi istnieją innne istotne kwestie ▪ pogląd rozpowszechniony w Polsce

◦ Luka w prawie-brak regulacji prawnej nie zamierzony przez ustawodawce ◦ Luka konstrukcyjna-brak regulacji o której nie można powiedzieć , że nie była zamierzona przez ustawodawce ◦ Luka aksjologiczna(pozorna)-ustawodawca powinien kierując się założeniami aksjologicznymi uregulować stan rzeczy ▪ istnieją tylko w ocenie osób formułujących taki pogląd na prawo ▪ na ogół wiążą się z wykonywaniem czynności konwencjonalnej ◦ Luka logiczna-wynikają z sprzecznosci norm ▪ niektórzy uważają że nie istnieje ◦ luka w prawie występuje, gdy: • swoista luka prawna 1. ustawodawca nie zakończył procesu prawotwórczego (RM nie wydała przepisu wykonawczego do ustawy mimu przepisu blankietowego zobowiązującego RM do jego wydania) ▪ techniczna luka prawna 2. pomimo zakończenia procesu nadal nie można ustalić norm regulujacych dane kwestie • utworzenie instytucji bez określenia kompetencji ◦ Nauki opracowały metodę usuwania luk: ▪ interwensja ustawodawcy , usuniecie luk (tworzenie prawa) ▪ usuwanie w procesie stanowienia prawa • analogia w prawie=wnioskowanie z podobieństwa (argumentum a simili) 7. Zróżnicowanie systemu prawa jako efekt procesu historycznego • gałąź prawa pozytywnego-zbiór norm regulujących określoną sferę stosunków społecznych, wytwarzają typowe dla tych stosunków instytucje prawne ◦ Gałęzie prawa ▪ podział: • charakter stosunków spoełecznych, które prawo reguluje (przedmiot regulacji) ◦ wyróżnia się ▪ gałęzi prawa publicznego• konstytucyjne, administracyjne,finansowe,karne materialne oraz procesowe ▪ gałęzi prawa prywatnego • cywilne , rodzinne, handlowe ▪ prawo pracy, prawo bankowe, prawo rolne-na styku ius publicum I ius privatum • podmiot regulacji-określenie kogo dotyczy prawo • zakres terytorialny regulacji◦ o zasięgu ogólnopaństwowym (naczelne I centralne organy państwa) : ▪ (parlament, rzad,ministrowie) ◦ o zasięgu lokalnym (prawo miejscowe) tworzone przez miejscowe organy administracji rządowej oraz organy samorządu terytorialnego • metoda regulacji ◦ trzy podstawowe ▪ prawnocywilną ▪ prawnoadministracyjną ▪ prawnokarną (penalną) • podziały nie są równorzędne • podziały mogą sie krzyżować

◦ np. miejscowe regulacje charakter administracyjny muszą być zgodne z normami ogólnopaństwowymi ◦ schemat załącznik :podział prawa na gałęzie ▪ podstawowe gałęzie prawa 1. prawo cywilne • podstawowa gałąź prawa prywatnego • u germanów , romanów ukształtowana pod wpływem tradycji rzymskiej • zasada równorzędnosci podmiotów • reguluje stosunki majątkowe I niemajątkowe z tymi podmiotami • chorni dobra osobiste • KC 1964 • dzieli się: ◦ część ogólna, ◦ prawo rzeczowe, ◦ prawo zobowiązań ◦ część czynów niedozwolonych ◦ prawo spadkowe • zasady prawa: ◦ równości stron ◦ ochorny własności ◦ swobody umów ◦ wykonywania praw z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego ◦ ochorny dzialających w dobrej wierze ◦ ochorny praw nabytych ◦ ochrony dóbr osobistych 2. prawo rodzinne ◦ reguluje stosunki : ▪ małrzeńskie ▪ miedzy rodzicami I dziećmi ▪ przysposobienie ▪ Kodeks rodzinny I opiekuńczy 3. prawo handlowe ◦ prawo prywatne ◦ reguluje stosunki handlowego ◦ Kodeks spółek handowych 2000 ◦ w dużej mierze korzysta się z przepisów PC 4. prawo pracy ◦ regulacje ▪ stosunku pracy ▪ organizacji pracy ▪ układów zbiorowych pracy sporów ▪ świadczenia pracownicze ▪ Kodeks pracy 1974 5. prawo karne ◦ zespół przepisów normujących kwestie odpowiedzialności karnej,s tosowanie sankcji ▪ prawo karne materialne-Kodeks karny 1997 ▪ prawo karne procesowe-Kodeks postępowania karnego ▪ wykonywanie kar I środków-Kodeks karny wykonawczych

◦ zasady ▪ praworządności (ścisłe przestrzeganie nakazów prawa w odniesieniu do organów państwa • nullum crimen, nulla poena sine lege – nie ma przestępstwa , kary bez ustawy ▪ humanitaryzmu-jednostka ludzka najwyższą wartością ▪ sądowego wymiaru kary sprawiedliwej ▪ in dubio pro reo- wątpliwości na korzyść oskarżonego 6. prawo konstytucyjne • reguluje ◦ ustrój polityczny, prawny pańśtwa, ◦ podstawy ustroju ekonomicznego, ◦ reguluje organizacje władzy 7. prawo administracyjne • reguluje ◦ podstawowe procesy administracyjne ◦ władczy charakter działania organów administracji ◦ brak kodeksu jedynie część formalna (procesowa) – Kodeks postępowania administracyjnego 1960 8. prawo międzynarodowe publiczne ◦ powstaje jako produkt między suwerennymi państwami I innymi podmotami (organizacje międzynarodowe) w formie umów ◦ brak zwierzchności ◦ formą regulacji normy dyspozytywne (ius dispositivum) ◦ ostanio normy impreratywne ◦ sankcje wynikają z dobrowolnie zawartych umów ◦ skutkuje w stosunkach wewnętrznych państwa 9. prawo międzynarodowe prywatne ◦ możliwość stosowania obcego prawa w stosunkach wewnętrznych ◦ prawo wewnętrznego kraju ◦ Polska 4.2.2011r. Prawo prywatne międzynarodowe ◦ coraz częściej reguluje je prawo europejskie ◦ rozstrzyga kiedy I jak obce prawo może być stosowane w kraju w sprawach prywatnych 10. prawo europejskie ◦ 1.5.2004 ◦ ani wewnętrzne, ani międzynarodowe ◦ tworzone w ramach wspólnot (EWG, Euratom) , UE ◦ dzieli się : ▪ pierwotne • traktaty stanowiące UE ( Taktat o UE , Traktat o funkcjonowaniu UE • Traktaty rewizyjne ◦ Traktat z Maastricht 7 lutego 1992, ◦ Traktat Amsterdamski 2 października 1997, ◦ Nicejski 26 lutego 2001, ◦ Lisboński 13 grudnia 2007 • traktaty akcesyjne◦ na których mocy przyjęto inne państwa ◦ KPP UE

▪ wtórne • akty prawne stanowiące przez instytucje UE ◦ Parlament UE wspólnie z Radą ◦ Rada I Komisja Europejska ◦ są to ▪ rozporządzenia ▪ dyrektywy ▪ opinie ▪ zalecenia • umowy międzynarodowe zawierane przez UE • ogólne zasady prawa ◦ prawa I wolności podstawowe ◦ zasady prawa miedzynarodowego ◦ zasady sformułowane przez TSUE • prawo zwyczajowe ▪ Instytucje prawne • zespół powiązanych ze sobą norm prawnych, opartych na wspólnej zasadzie prawnej, regulujące ważny stosunek prawny typowy dla danej gałęzi • np: ◦ związek małżeński ◦ własność ◦ hipoteka ◦ spółka 8. Policentryczność systemów prawnych-normy tworzone przez różne ośrodki, a więc są zróżnicowane wewnetrznie , • odrzucenie zwierzchnictwa prawa wewnętrznego nad międzynarodowym • prawo europejske modyfikuje przewidziany w Konstytucji RP porzadek źródeł prawa
Rozdział X System prawa

Related documents

7 Pages • 1,782 Words • PDF • 54.3 KB

4 Pages • 2,097 Words • PDF • 4.6 MB

156 Pages • PDF • 57.6 MB

8 Pages • 5,152 Words • PDF • 140.3 KB

104 Pages • PDF • 4.5 MB

37 Pages • PDF • 106 MB

1 Pages • 346 Words • PDF • 110.9 KB

0 Pages • 1,494 Words • PDF • 864.1 KB

2 Pages • 407 Words • PDF • 180.8 KB

44 Pages • 15,098 Words • PDF • 478.1 KB

16 Pages • 4,221 Words • PDF • 643 KB

10 Pages • 9,856 Words • PDF • 92.9 KB